Kültür
Köy
Aktüel
Kontakt
Counter
YÖRENIN ALEVILIKLE ILGISIYedi Bucak Avsari’nin barindigi yöre Osmanli egemenliginden (1516) çok önce Alevi obalarca yurt tutulmustu. Özellikle Dede Garkin ocagina bagli dede ocaklari ve talip topluluklari bu yöreyi on üçüncü yüzyilda yurt edinmisti. Dede Garkin ocagina bagli Seyh Ibrahim ocaginin zaviyelerinden birisi Karaözü köyünde Kizilirmak kenarindaydi. Bu konuda günümüze ulasmis ilk kayit, Dulkadir beylerinden Sahruh’un 1494 yilinda onayladigi tutanaktir. Zaviye, Sivas-Kayseri, Sivas-Bozok ve Maras-Bozok yollarinin kavsaginda, yani, çok önemli bir yerdeydi.Seyh Ibrahim zaviyesinin tam yeri, Karaözü’de, Kizilirmak üzerinde yapilmis olan köprünün dogu ucunda, Kayseri yolu sapaginin batisindaydi. Zaviye kalintisi 1970’lerde yol yapimi sirasinda yok edilmistir.
Dede Garkin ocaginin ve ona bagli olan Seyh Ibrahim ocaginin yörede önemli bir yere sahip oldugu anlasilmaktadir. Çubuk nahiyesindeki Garkin, Resullü, Dokuzlar ve Dokuzderesi köyleri bu durumun kanitlaridir. Ayrica, Sarioglan’in hemen yaninda yer alan Demürci Virani, Sarioglan’dan daha güneydeki Sarimbeg Virani (öteki adi Ebul Hayr Kislasi’dir), Tersakan, Kaynar Pinar gibi birçok köyde Seyh Ibrahim talibi olan Demircili obasi bariniyordu. Bozok yöresinde ise ayni ocaga bagli Salmanli oymagi, bir yöreye ad verecek kadar nüfusa ve etkinlige sahipti. Ocagin kurucusu, Seyh Ibrahim Haci adini tasimaktadir. Ancak, bu ad konusunda okurlarin bilmesi gereken bir durum vardir. Bu ad, “Ibrahim Haci obasindan olan seyh” anlaminda bir sosyal addir. Yani, ocak kurucusunun üyesi oldugu oba, Ibrahim Haci’dir. Seyh Ibrahim Haci’nin dogustaki adi ise büyük bir olasilikla Sah Veli’dir. Seyh Ibrahim Haci, Dede Garkin’in halifesidir ve on üçüncü yüzyilda yasamistir. Dede Garkin ve Seyh Ibrahim Haci, talip topluluklariyla birlikte Mardin’in batisindan Anadolu içlerine yönelmistir. Talip topluluklardan olan Salmanli, Demirci, Sekerhacili, Dedesli, Sülüklü gibi obalarin cografi kökeni, Nusaybin’in batisindaki Suriye-Türkiye sinir bölgesi boyunca uzanan düzlüktür. Ocagi kuran oba –yani, Ibrahim Haci obasi- on altinci yüzyilda bir köy olan Sarioglan’da oturan Çiçekli obasiyla ve Bozok’un Yukari Kanak nahiyesinde göçebe olarak yasayan Bahaeddinli obasiyla (bugünkü Bahadin kasabasini kuran topluluk) ayni grupta idi. Ibrahim Haci obasi, Çubuk’ta Kesik Viran (ya da Kesek Virani) köyünde bariniyordu. Bu köyün yeri Sarioglan kasabasi yakininda olmalidir. Çünkü, bazi kayitlarda bu köy Maras livasinin Zamanti kazasinin Hinziri nahiyesinde görünmektedir. Hinziri nahiyesinin siniri Sarioglan’in hemen yanindan baslamaktadir. Kesek Viran köyünde, köyün adini tasiyan bir zaviye kayitlidir. Vakfiye suretini Dulkadir hükümdari Alauddevle (ölümü 1516) onaylamistir. Seyh Ibrahim ocaginin en önemli talip grubu Salmanli Avsari’dir. Çok genis bir cografyada yurt tutmus olan Salmanli Avsari, Bozok yöresinde öteden beri kalabalik bir kitleye sahiptir. Yörede etkin olan bir baska dede ocagi Malatya-Hekimhan’in Kinik, Basak, Güvenç köyleri ile Yazihan’in Karaca köyünde üyeleri olan Hacim Sultan’di. Bu ocagin etkinligi, Karaözü köyünün simdiki toplulugunun yöreye gelmesiyle, yani, on yedinci yüzyilda (1600-1700 yillari arasi) baslamistir. Karaözülüler, Malatya’da adi geçen bu köylerde iken de ayni ocaga bagliydilar. Yani, talipler Malatya’dan Kayseri gibi uzak bir yere gelmis, ancak dede ocagindan ayrilmamistir.
Sözünü ettigimiz yüzyillarda yörede etkin olan bir baska dede ocagi Seyyid Selahaddin idi. Ocak üyeleri Pinarbasi’nin Kizancik köyünde oturuyordu. Ocagin zaviyelerine Dulkadir devleti tarafindan birçok yerlesimin vergi geliri tahsis edilmisti. Seyyid Selahaddin ocaginin bir zaviyesi ise Burunören köyü yakininda oldugunu tahmin ettigimiz Toklucalu köyündeydi. Bu zaviyede iki kisi zaviyedardi. Seyyid Selahaddin ocagi ile Seyh Ibrahim ocaginin yakinligi günümüze dek ulasmistir. Örnegin, Kangal’in Hamal köyü halkinin bir bölümü Seyh Ibrahim, bir bölümü ise Seyyid Selahaddin talibidir. Selahhaddin ocagi üyeleri (dedeleri) günümüzde Yozgat’tadir. Tüm bu bilgilerden çikan sonuç, tarihini arastirdigimiz Yedi Bucak Avsari yöresinin on üçüncü yüzyildan (1200-1300 yillari arasi) bu yana Alevi obalarla meskun oldugudur. (Degerli bilim adami Faruk Sümer’in Bozok yöresindeki Türkmen topluluklarinin yerlesme zamanini, bu bölgedeki Tatarlarin Timur tarafindan götürülmesinden sonraki zamana baglayan tahmini gerçeklerle bagdasmiyor. Çünkü yöredeki Dede Garkin ve Seyh Ibrahim Haci ocaklari ve talip topluluklar on üçüncü yüzyilin ögeleridir.)
|