YEDi BUCAK AVSARI

KAYSERI’NIN SARIOGLAN ILÇESINDEKI ALEVI YERLESIMLERIN TARIHI (YEDI BUCAK AVSARI) Hamza AKSÜT (arastirmaci-yazar) 

(Bu yazinin hazirlanmasina, yöreye bizi davet ederek büyük konukseverlik, içtenlik ve özveri gösteren Burunören köyünden Secatipek Demir ve Güldane Demir vesile olmustur. Kisacik tatillerinde, yöredeki köyleri gezdirmek için bize zaman ayiran bu degerli canlara, konukseverliginden ve sicak ilgisinden dolayi, yöre halkina tesekkür ederim.)

Bu yazida Kayseri ilinin Sarioglan ilçesinde yer alan Alevi yerlesimlerin tarihi ele alinacaktir. Burunören, Igdeli, Kaleköy, Karaözü, Karpinar, Yerlikuyu adini tasiyan bu yerlesimler, Kizilirmak’in iki yakasinda yer almaktadir. Burunören, sol yakada, öteki yerlesimler sag yakadadir. Karaözü’nün sol yakada da topraklari vardir. Bu yerlesimlerden Karaözü kasaba, ötekiler köydür. Yerlikuyu köyü, yan yana olan Yerliburun ve Körkuyu köylerinin birlesmesiyle olusmustur.

Karaözü’nün tarihi, köy halkindan Ahmet Özerdem tarafindan ayrintili biçimde incelenmis ve kitap olarak yayinlanmistir. Kasaba halkinin büyük bölümü, Malatya’nin Hekimhan ilçesinin Ardahan, Güvenç, Çirzi; Yazihan ilçesinin Karaca köylerinden ve Kuluncak ilçesinin Kuluncak kasabasindan gelmistir. (Malatya’nin bu köylerinin tarihi ve Karaözü’ne göçleri üzerine ayrintili bilgi için bakiniz, Hamza Aksüt, Anadolu Aleviliginin Sosyal ve Cografi Kökenleri, Art Yayincilik, 2002, Ankara)

Temmuz 2005’te yaptigimiz arastirma gezisi sirasinda halktan derledigimiz bilgileri genel olarak söyle siralayabiliriz:

a-Bu yöreye ya da bu yöredeki Alevi köylerin halkina (Karaözü hariç) Yedi Bucak Avsari denmektedir. Bu nitelemeyi daha çok çevre köylerin halki kullanmaktadir. Karaözülüler ise bu niteleme yerine Türkmen’i yeglemektedir. (Edindigim izlenim, Türkmen’e “göçebe” anlaminin yüklenmis olmasidir. Avsarlar, 24 Oguz boyunun bir parçasi olduguna göre, Türkmen nitelemesi ile Avsar nitelemesinin bir çeliski olusturmadigi, tersine, bir uyum gösterdigi açiktir.)

b-Köyleri kuranlar Halep kökenlidir. Halep’teki Bucak, Deli Bucak ya da Halep-Alti adli bir yerden gelmislerdir. (Halep, simdiki gibi yalnizca Halep kentini degil, Kuzey Suriye’yi ve Güneydogu Anadolu’nun bir bölümünü ifade ediyordu. Anadolu Alevilerinin ezici bir çogunlugunun kökeni Halep Türkmenleridir ki, bu Türkmenler Urfa, Antep, Antakya ve Halep kirsalinda kisliyordu. Birçok Alevi topluluk, köken olarak ‘Halep-alti’ nitelemesini kullanmaktadir.)

c-Yedi nitelemesi, köylerin sayisinin yedi olmasiyla açiklaniyorsa da, Yedi Bucak Avsari olarak nitelenen köy sayisi altidir. (Bu köyler, Burunören, Kaleköy, Yerliburun, Körkuyu, Igdeli, Karpinar’dir. Hatta, Kizilirmak’in sol yakasindaki Burunören, bazi kaynaklarca Yedi Bucak Avsari nitelemesine dahil edilmemektedir. Karaözü’nün Yedi Bucak Avsari kapsaminda olmadigi konusunda kaynak kisilerin tümü görüs birligindedir.)